دانشمندان استرالیایی برای نخستینبار پوست انسانِ کاملاً زنده را در آزمایشگاه پرورش دادند!!!
در یک پیشرفت علمی چشمگیر، تیمی از دانشمندان ایرانیتبار در استرالیا موفق شدند نخستین پوست انسانِ کاملاً عملکردیِ ساختهشده در آزمایشگاه را پرورش دهند؛ پوستی که دارای سیستم خونرسانی اختصاصی است. این دستاورد که در دانشگاه کوئینزلند محقق شده، میتواند شیوه درمان سوختگیها، پیوند پوست و بیماریهای مزمن پوستی را متحول کند.
مدلی از پوست که کاملاً شبیه پوست واقعی انسان است.
این تیم تحقیقاتی به رهبری پژوهشگران مؤسسه Frazer دانشگاه کوئینزلند، با استفاده از سلولهای بنیادی موفق به ساخت مدلی از پوست انسان شدهاند که تقریباً غیرقابل تشخیص از پوست طبیعی است. این پوست آزمایشگاهی شامل رگهای خونی، مویرگها، فولیکولهای مو، اعصاب، لایههای مختلف بافتی و حتی سلولهای ایمنی است. دکتر عباس شفیعی، پژوهشگر ارشد این پروژه و متخصص مهندسی بافت و پزشکی بازساختی، میگوید:
«این واقعیترین مدل پوستی است که تاکنون در جهان توسعه داده شده. این مدل به ما اجازه میدهد بیماریها را دقیقتر بررسی کرده و درمانها را با دقت بسیار بالاتری آزمایش کنیم.»
تا پیش از این، دانشمندان با محدودیتهای جدی در مطالعه بیماریهای پوستی و طراحی روشهای درمانی مواجه بودند؛ محدودیتهایی که اکنون با این مدل جدید برطرف شده است.
دانشمندان چگونه این پوست را ساختند؟
فرآیند ساخت این پوست به اندازه نتیجه نهایی آن شگفتانگیز است. پژوهشگران ابتدا سلولهای پوستی انسان را برداشت کرده و آنها را به سلولهای بنیادی بازبرنامهریزیشده تبدیل کردند؛ سلولهایی که توانایی تبدیل شدن به هر نوع سلول در بدن را دارند.
این سلولهای بنیادی سپس در ظروف آزمایشگاهی رشد داده شدند و به ساختارهایی موسوم به ارگانوئیدهای پوستی تبدیل شدند. برای واقعیتر شدن پوست، پژوهشگران با استفاده از همان سلولهای بنیادی، رگهای خونی بسیار کوچک نیز تولید کردند و آنها را درون ارگانوئیدها ادغام نمودند؛ اقدامی که باعث شد رشد پوست دقیقاً مشابه پوست طبیعی انسان انجام شود.
دکتر شفیعی در اینباره توضیح داد:
«این پوست درست مانند پوست طبیعی انسان رشد کرد؛ با لایهها، فولیکولها، رنگدانهها، ضمائم پوستی، اعصاب و مهمتر از همه، سیستم خونرسانی اختصاصی.»
نتایج این پژوهش اخیراً در نشریه علمی Wiley Advanced Healthcare Materials منتشر شده است.
این موفقیت یکشبه به دست نیامده است. توسعه این مدل پوستی حاصل شش سال پژوهش و آزمایش داوم است و نشان میدهد علم پزشکی بازساختی، بهویژه در حوزه سلولهای بنیادی، تا چه اندازه پیشرفت کرده است.
ساخت پوست دارای سیستم خونرسانی، نقطه عطفی در مهندسی پوست محسوب میشود؛ چرا که مدلهای قبلی فاقد این ویژگی حیاتی بودند و همین موضوع کارایی آنها را برای پژوهش و کاربردهای درمانی محدود میکرد.
امیدی تازه برای درمان بیماریهای پوستی
پروفسور کیارش خسروتهرانی، از نویسندگان این پژوهش و عضو مؤسسه Frazer، تأکید میکند که این دستاورد میتواند گزینههای درمانی جدیدی را برای بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن پوستی فراهم کند. او میگوید:
«بیماریهای پوستی اغلب درمان دشواری دارند و این پیشرفت میتواند امید تازهای برای افرادی باشد که با این چالشها زندگی میکنند.»
به گفته پژوهشگران، این مدل میتواند برای مطالعه و توسعه درمانهای جدید بیماریهای التهابی و ژنتیکی پوست مانند پسوریازیس، درماتیت آتوپیک و اسکلرودرمی بسیار مؤثر باشد و همچنین به بهبود پیوند پوست برای بیماران دچار سوختگیهای شدید یا آسیبهای جدی کمک کند.
