پژوهشگران بیمارستان کودکان کلرادو موفق به توسعه یک روش نوآورانه شدهاند که امکان جمعآوری سلولهای بنیادی از مایع آمنیونی را بدون ایجاد خطر برای مادر و نوزاد فراهم میکند. این رویکرد، که برای نخستین بار در حین زایمان طبیعی آزمایش شده است، میتواند چشمانداز تازهای برای پزشکی بازساختی و درمان بیماریهای مادرزادی ایجاد کند.
سلولهای بنیادی موجود در مایع آمنیون از دیرباز به عنوان منبعی ارزشمند برای تحقیقات پزشکی شناخته شدهاند. این سلولها توانایی تبدیل به انواع سلولهای تخصصی، از جمله سلولهای عضله قلب، استخوان و عصبی را دارند و از این رو میتوانند در بازسازی بافتهای آسیبدیده یا درمان بیماریهای پیچیده مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، روشهای سنتی جمعآوری این سلولها، مانند آمنیوسنتز، با خطراتی همچون خونریزی، عفونت یا حتی سقط جنین همراه بود و به همین دلیل کاربرد گستردهای در عرصه بالینی پیدا نکرد.
روش جدید، تفاوت بنیادینی ایجاد کرده است: پژوهشگران با استفاده از یک سرنگ ساده و در جریان زایمان طبیعی، موفق به جداسازی مایع آمنیونی و استخراج سلولهای بنیادی شدند. این اقدام بدون هیچگونه مداخله تهاجمی یا آسیب احتمالی انجام گرفت و امکان ذخیرهسازی سلولها برای کاربردهای درمانی آینده را فراهم ساخت.
آزمایشهای اولیه نشان داد که سلولهای استخراجشده به خوبی قابلیت رشد در محیط آزمایشگاهی را دارند و حتی در شرایط کنترلشده توانستند به سلولهای قلبی متمایز شوند. این یافته بسیار مهم است، چرا که یکی از چالشهای اصلی در درمان بیماریهای مادرزادی قلبی، که از شایعترین اختلالات نوزادی محسوب میشود، فقدان منابع مناسب سلولی برای ترمیم یا جایگزینی بافتهای آسیبدیده است.
به باور محققان، این تکنیک میتواند در آینده به یک استاندارد بالینی تبدیل شود و همانند بانک خون بند ناف، به ایجاد «بانک سلولهای بنیادی آمنیونی» منجر شود. چنین بانکهایی قادر خواهند بود سلولهای ارزشمند را برای استفاده در مهندسی بافت، پزشکی بازساختی، آزمایش داروها و حتی درمان بیماریهای نادر ذخیرهسازی کنند.
این پیشرفت گامی مهم در جهت تحقق ایدهی پزشکی شخصیسازیشده (Personalized Medicine) نیز به شمار میرود. زیرا سلولهای بهدستآمده از خود نوزاد، از نظر ژنتیکی کاملاً سازگار هستند و احتمال بروز عوارضی مانند رد ایمنی یا ناسازگاری زیستی به حداقل میرسد.
به طور کلی، این دستاورد نشان میدهد که ترکیب نوآوریهای پزشکی با درک عمیق از زیستشناسی سلولی میتواند راههای تازهای برای درمان بیماریهای پیچیده و غیرقابلدرمان بگشاید. اگر این روش در مطالعات گستردهتر و در مقیاس بالینی تایید شود، میتوان انتظار داشت که ظرف چند سال آینده، جمعآوری سلولهای بنیادی آمنیونی به بخشی جداییناپذیر از مراقبتهای زایمانی مدرن تبدیل شود.
منبع
